De Staat van Flevoland: ook maakbaarheid kent grenzen
AlgemeenIn De Koningshof op Urk kwam het Flevolandse netwerk van ondernemers, overheid en onderwijs bijeen voor de vijfde editie van De Staat van Flevoland. Tijdens het plenaire programma stond één vraag centraal: waar staat de provincie nu – en waar wil zij naartoe? Het antwoord hing ergens tussen trots op wat is opgebouwd en realisme over de uitdagingen die blijven.
Commissaris van de Koning Arjen Gerritsen vatte de identiteit van Flevoland kernachtig samen in één woord: maakbaarheid. Een begrip dat diep verankerd zit in het DNA van de provincie. Flevoland is letterlijk ontworpen en aangelegd door mensenhanden en staat symbool voor wat mogelijk is wanneer visie en uitvoering samenkomen.
Die maakbaarheid is meer dan een historisch gegeven. Ook vandaag de dag speelt het een rol in hoe Flevoland naar zichzelf kijkt: als een plek waar ruimte is om te bouwen, te experimenteren en te groeien. Tegelijkertijd wordt die ruimte schaarser en vraagt de toekomst om scherpere keuzes.
Groei met kanttekeningen
Uit de nieuwste Flevoland Monitor blijkt dat de provincie het op veel economische indicatoren goed doet. De arbeidsdeelname is hoog en de bevolking groeit stevig, met duizenden nieuwe inwoners per jaar. Flevoland blijft daarmee een aantrekkelijke regio om te wonen en te werken.
Maar het beeld is niet eenduidig positief. Op het gebied van brede welvaart, waarin naast economie ook sociale en duurzame aspecten worden meegenomen, blijft Flevoland achter. Met name sociaal welzijn en sociale cohesie scoren lager dan het landelijk gemiddelde.
Die achterstand is deels te verklaren vanuit de ontstaansgeschiedenis van de provincie. Waar oudere regio’s generaties lang hebben kunnen bouwen aan gemeenschappen en netwerken, heeft Flevoland die tijd simpelweg nog niet gehad.
Streng geselecteerd begin
Dat werd tijdens het plenaire deel treffend geïllustreerd door schrijfster Eva Vriend. Zij schetste hoe de eerste bewoners van Flevoland niet zomaar konden neerstrijken in de nieuwe polders. Integendeel: zij werden streng geselecteerd door de overheid.
Ambtenaren bezochten kandidaat-bewoners onaangekondigd thuis om te beoordelen of zij geschikt waren. Zelfs ogenschijnlijk kleine details, zoals de staat van het huishouden, speelden een rol.
Die selectie gold niet alleen voor boeren en ondernemers, maar bepaalde ook wie onderdeel mocht worden van de nieuwe samenleving. Het idee daarachter: een ‘maakbare’ provincie vraagt om ‘maakbare’ bewoners. Alles, van landschap tot bevolking, werd ontworpen.
Die aanpak legde de basis voor de economische kracht van Flevoland, maar verklaart ook waarom sociale structuren minder vanzelfsprekend zijn ontstaan.
Korte wortels
Dat brengt de provincie bij een ander kenmerk dat tijdens de bijeenkomst werd benoemd: de ‘korte wortels’ van Flevoland. Bestuurders en ondernemers herkennen dat veel inwoners en bedrijven relatief kort in de regio gevestigd zijn.
Dat heeft twee kanten. Enerzijds maakt het Flevoland wendbaar. Nieuwe ideeën krijgen sneller ruimte en gevestigde patronen staan minder in de weg. Anderzijds ontbreekt het soms aan stevige, langdurige netwerken en sociale verbanden.
Juist dat spanningsveld, tussen flexibiliteit en verbondenheid, speelt een belangrijke rol in de verdere ontwikkeling van de provincie.
Flevoland als puber
Die fase werd door een van de sprekers treffend samengevat in een metafoor: Flevoland als puber. Een regio die snel groeit, zoekt naar identiteit en tegelijkertijd nog zoekende is naar stabiliteit.
De vergelijking raakt aan meerdere kenmerken: de snelle bevolkingsgroei, de dynamiek in de economie en de zoektocht naar een eigen profiel. Zoals bij een puber horen daar ook onzekerheden bij, maar ook energie en potentie.
De boodschap die daaruit spreekt, is helder: Flevoland is nog niet ‘af’. En dat is misschien juist de kracht.
Blik op de toekomst: high tech en samenwerking
Naast het plenaire programma werd in verschillende workshops verder ingezoomd op verschillende onderwerpen. In het hightech-deel kwam naar voren dat Flevoland inzet op een aantal strategische clusters, met de High Tech Campus in Almere als belangrijkste ontwikkeling.
Daaromheen ontstaan ecosystemen rond onder meer semicon, smart mobility, autonome systemen en waterstof. Opvallend is dat Flevoland zich positioneert als plek waar verschillende werelden samenkomen: van agritech tot deep tech, en van maakindustrie tot luchtvaart.
Een belangrijk thema daarin is samenwerking. Bedrijven, kennisinstellingen en overheden zoeken elkaar op in clusters om innovatie te versnellen. Autonome systemen, van landbouwrobots tot hightech productielijnen, worden gezien als een van de sleutels tot toekomstige groei.
Tussen verleden en toekomst
De vijfde editie van De Staat van Flevoland liet daarmee vooral een provincie in beweging zien. Een regio die is gebouwd op het idee van maakbaarheid, maar die nu geconfronteerd wordt met de grenzen daarvan.
De uitdaging ligt in het versterken van sociale samenhang en het verdiepen van wortels, zonder de flexibiliteit en vernieuwingskracht te verliezen. Of, zoals impliciet uit meerdere bijdragen naar voren kwam: de kunst is om als puber door te groeien naar volwassenheid, zonder het lef en de energie van de jeugd kwijt te raken.
