De Almeerse economie onder de loep

Hoe een jonge stad die bruist van energie en innovatie omgaat met de uitdagingen die economische groei in de weg staan

De Almeerse economie groeit harder dan het landelijk gemiddelde. De stad is de mijlpaal van 100.000 banen al meer dan een jaar geleden gepasseerd, het aantal bedrijven blijft toenemen en innovatieve ecosystemen rond tech en duurzaamheid krijgen steeds meer vorm. Maar onder die groeicijfers ligt ook een groeiend spanningsveld.

Het stroomnet is vol en de energie is letterlijk op aan het raken: netcongestie legt projecten stil. Ondertussen worstelen ondernemers met een gebrek aan personeel en ruimte om te groeien. Toch is Wethouder Economische Zaken Maaike Veeningen overwegend optimistisch. “We hebben in korte tijd een enorme inhaalslag gemaakt. De Almeerse economie is volwassen aan het worden en in de uitdagingen waar we nu voor staan liggen ook kansen.”

Van slaapstad naar volwaardige economie

Almere is bedacht als woonstad, gebouwd om de druk op de Randstad te verlichten. Mensen woonden hier, maar werkten voornamelijk elders. De afgelopen tien jaar is dat beeld snel veranderd.

Uit de Voortgangsrapportage Economische Agenda 2023–2027 blijkt dat het aantal banen in Almere twee keer zo hard is gegroeid als het aantal inwoners. Sinds 2020 kwamen er ruim 13.000 banen bij, en die groei zet verder door. Toch ligt het aantal banen per inwoner nog onder het niveau van vergelijkbare steden. Er is dus werk aan de winkel.

“Ons doel is een stad in balans,” aldus Veeningen. “We willen dat mensen hier kunnen wonen, werken en recreëren. Dat is onder meer goed voor het tegengaan van files, goed voor het milieu en goed voor het welzijn van onze inwoners. Wie dicht bij huis werkt, heeft meer tijd voor gezin, mantelzorg en sport.”

De komende vijftien jaar moet Almere nog eens 55.000 extra banen realiseren om gelijke tred te houden met de bevolkingsgroei. Daarbij draait het niet alleen om kwantiteit, maar vooral ook om kwaliteit: Almere zet in op groei van het aantal toekomstbestendige banen in sectoren die bijdragen aan innovatie en duurzaamheid.

Netcongestie

Eén van de grootste remmen op de economische ontwikkeling is netcongestie: de overbelasting van het elektriciteitsnet. Bedrijven die een grote stroomaansluiting nodig hebben, kunnen die op dit moment simpelweg niet krijgen. Dat betekent: niet uitbreiden, niet verhuizen, soms zelfs niet eens beginnen als er op de beoogde locatie nog geen, of een te kleine, stroomaansluiting is.

Wethouder Veeningen legt uit dat de oplossing van dit probleem niet bij de gemeente ligt: “Energieaansluiting is een verantwoordelijkheid van de netbeheerders. De gemeente kan en mag niet bepalen wie wel of geen aansluiting krijgt. Wat wij als gemeente wel doen, is kijken wat er binnen de huidige capaciteit mogelijk is. Bijvoorbeeld door bedrijven te helpen met lokale oplossingen of samenwerking.”

Zo experimenteren ondernemers op bedrijventerrein De Vaart met een zogeheten Energy Hub: een coöperatie van twintig bedrijven die onderling stroom uitwisselen en samen duurzame energie opwekken. Ook in nieuwe wijken, zoals de toekomstige Balanswijk in Pampus, wordt gewerkt aan slimme systemen die opwek en verbruik beter in balans brengen.

Waar netbeheerder TenneT eerder nog uitging van een uitbreiding van het stroomnet in 2029, wordt die nu pas verwacht in 2033 of zelfs 2035. Dat maakt de komende jaren cruciaal: bedrijven moeten creatief blijven om te voorkomen dat groei stagneert.

Personeel gezocht 

Ook personeelstekorten vormen voor veel bedrijven een structurele uitdaging. Vrijwel alle sectoren kampen ermee en hebben moeite om voldoende gekwalificeerde mensen te vinden.

De wethouder noemt het “een landelijk probleem dat lokaal voelbaar is”. Bedrijven groeien langzamer dan zij anders gedaan zouden hebben doordat vacatures langer open blijven staan. De gemeente probeert de pijn te verzachten door in te zetten op om- en bijscholing, samenwerking met bedrijven en het stimuleren van een skillsgerichte arbeidsmarkt waarbij niet alleen diploma’s, maar ook vaardigheden tellen.

Initiatieven als ICT Tribe (gericht op IT-talent) en het nieuwe Zorg Tribe-concept, dat zorginstellingen helpt mensen om te scholen helpen om vraag en aanbod in het werkveld beter op elkaar aan te sluiten.
“Het is belangrijk dat we niet alleen opleiden voor vandaag, maar ook voor morgen,” zegt Veeningen. “Technologie verandert beroepen razendsnel. We moeten zorgen dat Almeerders kunnen meebewegen.”

Ruimte als voorwaarde voor groei

Naast energie en personeel is ruimte een belangrijke pijler die economische groei kan maken of breken. De bedrijventerreinen in Almere raken vol.
Er wordt nog zo’n 8 hectare per jaar uitgegeven, maar de voorraad uitgeefbare kavels daalt snel. Tegelijkertijd wordt veel grond al gereserveerd voor bijvoorbeeld woningbouw.

“Je hoort vaak: Almere heeft toch nog ruimte genoeg?” aldus Veeningen. “Maar voor veel van die ruimte is al een bestemming gepland. Als we niet oppassen gebruiken we alle beschikbare ruimte voor woningen en blijft er niets over voor bedrijven. Dan raken we de balans tussen wonen en werken waar we ons nu zo voor inzetten weer kwijt.”

Veeningen benadrukt dat ze hiermee geen pleidooi tegen woningbouw doet: “De woningnood is groot, en het is terecht dat dat veel aandacht krijgt. Maar een stad is pas leefbaar als mensen er niet alleen kunnen leven en recreëren maar ook kunnen werken. We moeten als stad niet alleen naar de korte termijn kijken en het woningprobleem als losstaand probleem oplossen, maar juist volgens een lange termijnvisie werken aan groei van een leefbare stad waar voldoende ruimte is voor wonen, werken en recreëren.”

Kansen in crisis

De uitdagingen zijn fors, maar Almere laat zien dat schaarste ook innovatie kan aanwakkeren.
Door de druk op het net ontstaan nieuwe energieconcepten, door personeelstekorten groeit het belang van onderwijsvernieuwing, en door ruimtedruk ontstaan creatieve, gemengde werkmilieus waarin wonen en werken samengaan.

Van ambitie naar uitvoering

Volgens de Voortgangsrapportage ligt de uitvoering van de Economische Agenda op schema, of lopen we zelfs een beetje voor. Veel van de doelen die voor 2026 waren gesteld, zijn in 2025 al gehaald.
Dat geldt onder meer voor de groei in tech-werkgelegenheid, het aantal innovatieve startups en de versterking van ondernemerschap in de stad.

Maar de rapportage is ook realistisch: de kwetsbaarheid van de economie neemt toe. Almere is gevoelig voor internationale ontwikkelingen: van handelstarieven tot geopolitieke spanningen, en voor andere nationale dossiers zoals stikstof, energie en arbeidsmigratie.

Daarom werkt de gemeente aan een High Tech Nota die de komende jaren richting moet geven aan de ontwikkeling van de hightechsector, met plannen voor een high tech campus aan de Zuidoever van het Weerwater en ruimte voor een landelijk onderzoeksinstituut.

Lange termijn boven korte winst

Wat volgens Veeningen misschien wel de grootste uitdaging is, heeft niets te maken met techniek of infrastructuur, maar met keuzes durven maken voor de lange termijn.

Ze pleit daarom voor bestendigheid in beleid: keuzes die niet na één collegeperiode worden teruggedraaid. De ontwikkeling van een stad als Almere vraagt volgens de wethouder om lange termijnvisie, niet beperkt tot verkiezingscycli. “Je bouwt niet alleen voor vandaag. De besluiten die we nu nemen, bepalen hoe Almere er over twintig, dertig jaar uitziet. Daarom moeten we blijven investeren in die balans tussen wonen, werken en leven.”

Die lange termijnvisie betekent ook dat sommige projecten bewust langzaam gaan. Niet uit traagheid, maar uit zorgvuldigheid. “We kunnen niet alles tegelijk, benadrukt Veeningen. “De kunst is om nu al ruimte te reserveren voor wat we later nodig hebben. Want als je dat niet doet, is het straks te laat.”