Voldoe jij aan de wet DBA?

De controle op schijnzelfstandigheid is per 1 januari van dit jaar opgeschroefd. Ondernemers die zzp’ers inhuren, lopen het risico op naheffingen als blijkt dat de samenwerking eigenlijk een dienstverband is. Vanaf 2026 kunnen daar ook boetes bij komen kijken. Dit brengt onzekerheden met zich mee: kunnen ondernemers nog zzp’ers inhuren? Voldoen we wel aan alle regels? Advocaat Robin Jans geeft op het platform van de KVK advies.

Verwachte afname

Uit onderzoek van het CBS blijkt dat ruim vier op de tien bedrijven verwachten in 2025 minder zzp’ers in te huren. De afname is het grootst in de sectoren bouw, horeca en landbouw.

Hoe voorkom je problemen met schijnzelfstandigheid?

Volgens Jans is het belangrijk om kritisch te kijken naar de samenwerking met zzp’ers. “Je kunt nog steeds met zelfstandigen werken. Je moet alleen goed afwegen in welke situaties het wel en niet kan.”

1. Beoordeel de arbeidsrelatie
“Neem samen met je zzp’er de samenwerking kritisch door”, adviseert Jans. “Dit kan bijvoorbeeld met de keuzehulp Het juiste contract van de Rijksoverheid. Kijk daarbij niet alleen naar de overeenkomst, maar vooral naar hoe jullie in de praktijk samenwerken. Je kunt een perfect contract hebben, maar als je in de praktijk een zzp’er als werknemer behandelt, dan is dát wat telt. We zien dat er soms niet eens een contract is, alleen een offerte waar een opdrachtgever ‘akkoord’ onder zet. Dat is echt te vrijblijvend. Het is beter om duidelijke afspraken vast te leggen.”

2. Onderscheid tussen zzp’er en werknemer
De Belastingdienst kijkt naar verschillende factoren bij het beoordelen van een arbeidsrelatie. Een belangrijk criterium is de inbedding van het werk in de organisatie. “Met andere woorden: lijkt het werk van de zzp’er op de belangrijkste activiteiten van je bedrijf? Een schilder die het kantoor van een communicatiebureau schildert, is duidelijk een opdrachtnemer. Dat ligt anders wanneer hetzelfde bureau een freelance communicatieadviseur inhuurt die dezelfde taken uitvoert als de werknemers.”

Ook de manier waarop een zzp’er wordt behandeld speelt een rol. “Moet de zzp’er bijvoorbeeld op bepaalde tijden aanwezig zijn en aansluiten bij teamoverleggen? Krijgt die een kerstpakket en mag die mee naar bedrijfsuitjes? Dat soort rechten en plichten tellen mee in de beoordeling. Kortom, vraag je als opdrachtgever af: doet de zzp’er echt andere werkzaamheden dan mijn werknemers en krijgt die een andere behandeling? Zo niet, dan kan er sprake zijn van verkapt dienstverband.”

Jans benadrukt dat het belangrijk is om de zzp’er als externe kracht zichtbaar te maken. “Wat we vaak zien, is dat zzp’ers op hun LinkedIn zetten: ‘Functie X bij bedrijf X’ of dat ze een intern e-mailadres krijgen alsof ze in dienst zijn. Probeer dat te voorkomen. Geef ze bijvoorbeeld een extern e-mailadres, zoals ‘naam@extern.bedrijfX.nl’, en zorg dat hun rol duidelijk is als zelfstandige.”

3. Ondernemerschap en financieel risico
De Belastingdienst kijkt ook naar de mate van ondernemerschap. “Heeft de zzp’er meerdere opdrachtgevers? Hoeveel moeite doet iemand om nieuwe opdrachten te krijgen? Loopt de zzp’er financieel risico? Dit laatste is vaak terug te zien in contracten. Staat daarin dat jij betaalt als de zzp’er een fout maakt of als jouw klant niet betaalt? Dan draag jij het financiële risico. Dit is een signaal dat de zzp’er niet volledig zelfstandig opereert.”

Wat als er sprake is van schijnzelfstandigheid?

Blijkt dat een zzp’er eigenlijk een werknemer is? Dan zijn er verschillende opties:

Pas de opdracht aan: “Schrijf de opdracht zo resultaatgericht mogelijk uit met een duidelijk begin en eind en een vast bedrag”, zegt Jans. “Dus niet: ‘Je bent onze communicatieadviseur voor een x aantal uur per week’, maar: ’Je gaat in zes maanden tijd een nieuwe website opleveren en een x aantal artikelen schrijven’. Maak ook afspraken over betaling op basis van resultaten in plaats van maandelijkse facturen.”

Overweeg een arbeidsovereenkomst: “Is er duidelijk sprake van schijnzelfstandigheid en kun je dit niet aanpassen? Beëindig dan de opdrachtovereenkomst en overweeg een arbeidsovereenkomst aan te bieden. Sommige zzp’ers willen dat niet, maar misschien kun je met flexibele voorwaarden en een aangepast rooster toch tot een oplossing komen.”

Alternatieven zoeken: “Als een arbeidsovereenkomst geen optie is, kun je kijken naar alternatieven zoals het inhuren van een uitzendkracht of detachering.”

Nu actie ondernemen

“Het idee dat ‘het allemaal wel goed zal gaan’ is voorbij”, waarschuwt Jans. ”Nu is het moment om het goed te regelen. Want als de Belastingdienst vaststelt dat er sprake is van een dienstverband, kun je boetes en naheffingsaanslagen krijgen voor loonbelasting en premies. En dat kan flink oplopen.”

Wil je zeker weten dat je samenwerking met zzp’ers voldoet aan de regels? Vraag een Verzoek vooroverleg beoordeling arbeidsrelatie aan bij de Belastingdienst

Kijk voor meer informatie op de website van de KVK.